Përkthim në shqip. Burimi origjinal: International Labour Organization (ILO) (hapet në faqe të jashtme)
IA-ja po i bën inspektimet e punës më të zgjuara dhe më efektive. MIRA, një mjet i zhvilluar për Inspektoratin e Punës të Shqipërisë me mbështetjen e ONP së, i ndihmon inspektorët të identifikojnë më shpejt shkeljet në vendin e punës duke përdorur machine learning për të analizuar rreziqet dhe për të parashikuar problemet. Ajo redukton hamendjet, ul ngarkesën e dokumentacionit dhe siguron inspektime më të drejta e më konsistente – duke krijuar përfundimisht vende pune më të sigurta dhe në përputhje më të mirë me ligjin.
3 shkurt 2025 Inspektorët e punës përballen çdo ditë me një detyrë të vështirë. Përveç identifikimit dhe parandalimit të shkeljeve të ligjeve të punës, ata duhet të ofrojnë udhëzime, të japin këshilla teknike dhe të promovojnë praktikat e mira për të nxitur vende pune më të shëndetshme dhe në pajtim më të mirë me ligjin. Kjo punë përfshin shqyrtimin e mijëra rasteve për të identifikuar shkeljet – një proces që kërkon shumë kohë dhe që shpesh mund të lërë pa u vënë re raste kritike, duke shpërdoruar burime të vlefshme.
Këtu hyn në lojë Matrix of Intelligence and Risk Assessment MIRA . E zhvilluar për Inspektoratin Shtetëror të Punës dhe të Shërbimeve Shoqërore të Shqipërisë me mbështetjen e Organizatës Ndërkombëtare të Punës ONP) dhe me financim nga Bashkimi Evropian, MIRA transformon mënyrën se si kryhen inspektimet. Duke u larguar nga mjetet tradicionale si "Matrix of Penalties" dhe vlerësimet manuale me red flags, MIRA integron menaxhimin e avancuar të të dhënave dhe të rasteve me kapacitetet e risk assessment të mbështetura nga data mining dhe machine learning.
Eljo Muçaj, Kryeinspektori i Shqipërisë, theksoi nevojën për transformim: "Qasjet tradicionale kishin nevojë prej kohësh për një rinovim. Zgjidhja qëndronte në modernizimin e mjeteve tona dhe në përqafimin e teknologjisë për t'i bërë inspektimet më efektive." IA-ja ofron mënyra inovative për të përmirësuar pajtueshmërinë me ligjet e punës 1 Përmes kapacitetit të risk assessment me machine learning, MIRA ofron një zgjidhje novatore që transformon planifikimin e inspektimeve të punës.
Sistemi përdor njëkohësisht nëntë algorithms të ndryshëm të avancuar mbi të dhënat historike të inspektimeve për të zbuluar me saktësi më të madhe rastet e punës së padeklaruar ose shkelje të tjera të ligjit të punës dhe të Occupational Safety and Health OSH , duke reduktuar ndjeshëm kohën e analizës dhe të raportimit. Inspektori shqiptar i punës duke përdorur MIRA-n gjatë inspektimeve në terren Si funksionon inspektimi i MIRA-s i mbështetur nga IA-ja MIRA është një mjet gjithëpërfshirës që bashkon dy komponentë kyç: një sistem të menaxhimit të rasteve dhe të të dhënave dhe një mjet të avancuar të risk assessment që funksionon me data mining dhe machine learning.
Një nga përfitimet kryesore të MIRA-s është qasja në kohë reale në ligjet dhe rregulloret më të fundit. Inspektorët kanë në dorë informacionin më aktual, duke shmangur rrezikun e praktikave të vjetruara ose të papërputhshme. Së bashku me standardized workflows, del një sistem që siguron trajtim të barabartë të çdo biznesi. Kjo konsistencë jo vetëm kursen kohë, por edhe ndërton besim, në mënyrë që bizneset të ndihen të sigurta duke ditur se inspektimet janë të drejta dhe transparente.
Shfrytëzimi i data mining dhe machine learning Sistemi i strukturuar i mbledhjes së të dhënave dhe predictive analytics të MIRA-s po transformojnë mënyrën se si planifikohen dhe kryhen inspektimet e punës. Duke mbledhur dhe organizuar të dhëna të detajuara, MIRA ndërton një depozitë gjithëpërfshirëse që inspektorët e punës mund ta përdorin për të identifikuar patterns dhe rreziqe. Por është pikërisht teknologjia e avancuar që qëndron pas MIRA-s – data mining dhe machine learning – ajo që e dallon vërtet atë.
Data mining Data mining është hapi i parë i MIRA-s për t'i dhënë kuptim sasive të mëdha të informacionit që mbledh. Duke krehur datasets të mëdha, MIRA ndihmon në zbulimin e trends, correlations dhe patterns të fshehura që përndryshe mund të kalojnë pa u vënë re. MIRA i ndihmon inspektorët të kuptojnë se ku duhet të përqendrojnë vëmendjen. Ajo vepron si një prozhektor, duke ndriçuar fushat problematike brenda marrëdhënieve të punës dhe të OSH.
Pa data mining, kjo pasuri IA-ja ofron mënyra inovative për të përmirësuar pajtueshmërinë me ligjet e punës 2 informacioni do të mbetej e groposur në tabela dhe raporte, duke i lënë inspektorët të mbështeten në intuitë ose në të dhëna të paplota. Machine learning MIRA funksionon jashtëzakonisht mirë sepse kryen analiza komplekse të faktorëve përkatës të kapur në të dhënat historike duke përdorur nëntë algorithms të machine learning.
Për shembull, machine learning mund të parashikojë biznese të mundshme dhe të identifikojë ku mund të ndodhë puna e padeklaruar ose e nëndeklaruar, bazuar në madhësinë dhe llojin e biznesit, vendndodhjen, industrinë, variacionin sezonal, orët e punës, kohën e punës dhe historikun e pajtueshmërisë. Zbatimi i machine learning tregoi një përmirësim prej 30% në parashikimin e punës së padeklaruar dhe të nëndeklaruar, në krahasim me metodat e mëparshme të vlerësimit me red flags.
Albana Kuka, Shefe e Sektorit të Analizës së Rrezikut, deklaroi se "…afërsisht 68% e rasteve të identifikuara të punësimit informal janë pjesë e inspektimeve të planifikuara, një përmirësim i dukshëm në krahasim me inspektimet e paplanifikuara. Planifikimi i automatizuar ka ulur gabimet dhe ka shpejtuar procesin, duke u lejuar inspektorëve të përqendrohen në identifikimin dhe adresimin e shkeljeve më kritike." Predictive power e MIRA-s është mbresëlënëse – 70% e inspektimeve planifikohen bazuar në risk assessment e saj dhe në data-driven insights.
Megjithatë, 30% e inspektimeve janë inspektime të rastësishme, të përzgjedhura për arsye të tjera nga ato të identifikuara nga MIRA. Ky ekuilibër u shërben dy qëllimeve kryesore: mbledhjes së të dhënave të reja për të përmirësuar saktësinë e parashikimeve dhe për t'u përshtatur me ndryshimet në tregun e punës; dhe sigurimit të llogaridhënies duke mbuluar të gjitha bizneset përmes inspektimeve të rastësishme. Kapërcimi i sfidave dhe i bias-it Miratimi i mjeteve të drejtuara nga IA-ja si MIRA nuk erdhi pa sfida.
Inspektorëve iu desh të përshtateshin me idenë e mbështetjes në parashikimet e makinave, të cilat ndonjëherë vinin në pyetje supozimet e tyre për vendet ku ndodhin shkeljet. Planifikimi tradicional i inspektimeve favorizon disa industri ose rajone, bazuar në përvoja anekdotike ose supozime. Irida Qosja, Drejtore e Inspektimeve të Punës, vuri në dukje se "Fillimisht, sistemi u perceptua si një barrë shtesë në rrjedhën e tyre të përditshme të punës.
Megjithatë, hap pas hapi, përfitimet e tij u bënë të dukshme. Transparenca në procesin e inspektimit IA-ja ofron mënyra inovative për të përmirësuar pajtueshmërinë me ligjet e punës 3 doli të ishte një element vendimtar në rritjen e besueshmërisë dhe efektivitetit të inspektimeve. MIRA e zhvendosi fokusin nga inspektorët tek vetë procesi, duke e vendosur atë në thelbin e operacioneve." MIRA shqyrton me kujdes variables që inspektorët e punës nuk do t'i vinin re dy herë, duke identifikuar kështu sjelljet ose ndryshimet në patterns e sjelljes më shpejt dhe më saktë sesa inspektorët e punës ose ekipi i tyre i analizës.
Mbështetja në të dhëna në vend të gjykimit personal ndihmon në reduktimin e rrezikut të subjective bias, duke siguruar që vendimet të jenë objektive dhe konsistente. Ndryshe nga sistemet statike, MIRA mëson dhe përmirësohet me kalimin e kohës. Me mbi 12.000 inspektime të kryera çdo vit në Shqipëri dhe me të dhëna të mbledhura për më shumë se 100 variables për çdo inspektim, machine learning dhe predictive capabilities të MIRA-s po forcohen gjithnjë e më shumë.
Ajo përshtatet me trends e reja dhe zgjerohet pa mundim, duke trajtuar datasets më të mëdha pa kërkuar burime shtesë. Kjo do të thotë se MIRA jo vetëm i ndihmon inspektorët të punojnë më zgjuar sot – por vazhdon të evoluojë për të përballuar sfidat e së ardhmes. E ardhmja e inspektimeve të punës Ndërsa Inspektorati Shqiptar i Punës vazhdon të përsosë proceset e tij, MIRA qëndron si një model se si teknologjia mund të transformojë inspektimet e punës.
Ajo u jep fuqi inspektorëve të përqendrohen në misionin e tyre më të gjerë: krijimin e vendeve të punës që janë më të sigurta, më të drejta dhe më të mira për të gjithë. IA-ja ofron mënyra inovative për të përmirësuar pajtueshmërinë me ligjet e punës 4